E-Ticaret Sitesi Yayın Öncesi Nasıl Test Edilir?

Yayın Öncesi Kontrol Bir Tasarım Onayı Değildir

E-ticaret sitesi görsel olarak hazır görünse bile ürün, fiyat, stok, ödeme, kargo veya entegrasyon zincirindeki tek hata gerçek müşteride finansal ve operasyonel probleme dönüşebilir.

Yayın öncesi QA'nın amacı her sayfayı 'güzel mi?' diye incelemek değil; gerçek müşterinin keşiften siparişe, işletmenin de siparişten teslimata kadar kullandığı kritik yolları kanıtlamaktır.

1. Üretim Ortamını Test Ortamından Ayırın

• Üretim domaini doğru mu?
• Test/staging alanı müşteriye veya arama motoruna yanlışlıkla açık mı?
• Test ödeme anahtarları üretimde kaldı mı?
• Üretim API anahtarları doğru ortamda mı?
• Test kullanıcıları ve örnek veriler temizlendi mi?

2. Domain, DNS ve HTTPS Kontrolü

• Ana domain doğru sunucuya gidiyor.
• www/www olmayan sürüm tek ana adrese yönleniyor.
• HTTP → HTTPS yönlendirmesi çalışıyor.
• TLS sertifikası geçerli.
• Kurumsal e-posta DNS kayıtları bozulmamış.
• Eski domain/URL yönlendirmeleri gerekiyorsa aktif.

3. Ürün ve Katalog QA

• Kategorisiz ürün yok.
• Görselsiz kritik ürün yok.
• Fiyatlar doğru.
• Varyantlar doğru SKU'ya bağlı.
• Stok davranışı doğru.
• Filtreler kategoriye uygun.
• Arama önemli ürünleri buluyor.
• Stokta olmayan ürün davranışı doğru.

4. İçerik ve Güven Kontrolü

• İletişim bilgileri gerçek.
• Hakkımızda/işletme bilgileri güncel.
• Teslimat ve iade bilgileri erişilebilir.
• Ürün iddiaları doğrulanabilir.
• Sahte yorum/rozet/sertifika yok.
• Boş veya taslak metin kalmamış.

5. Fiyat ve Kampanya QA

1. Normal fiyatlı ürün test edin.
2. İndirimli ürün test edin.
3. Kupon varsa uygulayın.
4. Sepet eşiği kampanyasını test edin.
5. Ücretsiz kargo sınırını test edin.
6. İki kampanyanın çakışmasını deneyin.
7. Sipariş toplamını ödeme ekranıyla karşılaştırın.

6. Stok ve Son Adet Senaryosu

Özellikle düşük stoklu üründe iki eşzamanlı sipariş, ödeme başarısızlığı ve iptal sonrası stok davranışını test edin.

• Rezervasyon zamanı.
• Ödeme başarısızlığında stok bırakma.
• İptalde stok geri dönüşü.
• Çok kanallı senkronizasyon.
• Negatif stok/satış fazlası engeli.

7. Checkout Form QA

• Zorunlu alanlar.
• Hatalı e-posta/telefon.
• Adres doğruluğu.
• Mobil klavye tipleri.
• Hata sonrası girilen verilerin korunması.
• Misafir/üyelik akışı.
• Fatura alanları gerekiyorsa.

8. Ödeme Kabul Testi

1. Başarılı ödeme.
2. Başarısız ödeme.
3. 3D doğrulamada vazgeçme.
4. Tarayıcı geri dönmeme.
5. Tekrarlı tıklama/callback.
6. Tutar uyuşmazlığı koruması.
7. İptal.
8. Tam/kısmi iade destekleniyorsa test.
9. Müşteri bildirimi.
10. Sağlayıcı mutabakatı.

9. Sipariş Yönetimi QA

Sipariş müşteri ekranından admin ve operasyon ekranına kadar aynı ticari işlemi doğru temsil etmelidir.

• Sipariş numarası.
• Müşteri/adres.
• SKU/varyant/adet.
• Fiyat/indirim/kargo/toplam.
• Ödeme durumu.
• Operasyon durumu.
• İşlem geçmişi.

10. Kargo Kabul Testi

• Doğru taşıyıcı.
• Doğru kargo ücreti.
• Etiket/barkod.
• Takip numarası.
• Müşteri takip bağlantısı.
• Kargoya verildi bildirimi.
• Teslimat durum güncellemesi.
• Başarısız teslimat.
• İade kargosu.

11. Entegrasyon QA

Her entegrasyonu normal akış ve hata akışıyla test edin.

• Ürün/fiyat/stok senkronizasyonu.
• Sipariş aktarımı.
• İptal/iade aktarımı.
• Karşı sistem kesintisi.
• Hatalı kayıt kuyruğu.
• Tekrar deneme.
• Kesinti sonrası yeniden senkronizasyon.

12. E-Posta ve Bildirim QA

• Sipariş alındı.
• Ödeme sonucu gerekiyorsa.
• Kargoya verildi.
• İptal/iade.
• Şifre/hesap bildirimleri varsa.
• Gönderen adı ve adresi.
• Bağlantılar.
• Mobil görünüm.

Test e-postalarının spam/teslim edilebilirlik davranışını ve domain doğrulama yapılandırmalarını ayrıca kontrol edin.

13. Yetki ve Admin Güvenliği

• Gereksiz admin hesapları kapalı.
• Roller en az gerekli yetkiye sahip.
• Güçlü parola/uygun MFA yaklaşımı.
• Test erişimleri kaldırılmış.
• API anahtarları güvenli.
• Yönetim işlemleri gerektiği ölçüde loglanıyor.

14. Yedekleme ve Geri Dönüş

Yedek var demek yeterli değildir; neyin, ne sıklıkta yedeklendiği ve geri yüklemenin nasıl yapılacağı bilinmelidir.

• Veritabanı.
• Ürün/görsel dosyaları.
• Konfigürasyon.
• Gerekli entegrasyon ayarları.
• Geri yükleme sorumlusu.
• Son geri yükleme testi.

15. Performans QA

• Ana sayfa.
• Kategori.
• Arama.
• Ürün sayfası.
• Sepet.
• Checkout.
• Mobil ağ koşulları.
• Yoğun görsel içeren sayfalar.

Performans değerlendirmesini tek bir skorla sınırlamayın; gerçek kullanıcı yolunda gecikmeye neden olan kaynakları inceleyin.

16. SEO Teknik QA

• Üretim sayfaları yanlışlıkla noindex değil.
• Robots kuralları beklenen durumda.
• XML sitemap üretim URL'lerini içeriyor.
• Canonical doğru.
• Title/meta temel şablonları doğru.
• 404 davranışı doğru.
• 301 yönlendirmeleri test edildi.
• İç linkler bozuk değil.
• Test/staging URL'leri indekslenmeye karşı korunuyor.

17. Analitik ve Dönüşüm Ölçümü

• Sayfa görüntüleme.
• Ürün görüntüleme.
• Sepete ekleme.
• Checkout başlangıcı.
• Ödeme/sipariş tamamlanması.
• Gelir ve sipariş kimliği.
• Tekrarlı dönüşüm kaydı kontrolü.
• Kanal/UTM verisi.

Kullanılan analitik ve izin/çerez yaklaşımının işletmenin geçerli gizlilik yükümlülükleriyle uyumu ayrıca doğrulanmalıdır.

18. Hukuki ve Ticari Kontroller

İşletme ve satış modeline göre gerekli bilgilendirmeler, sözleşmeler, gizlilik/veri işleme, çerezler, fiyat gösterimi, iade ve diğer yükümlülükler yayın öncesinde güncel kaynaklarla doğrulanmalıdır.

19. Tarayıcı ve Cihaz Matrisi

Hedef kitlenizin kullandığı başlıca güncel tarayıcı ve cihazlarda kritik akışı test edin.

• Ana navigasyon.
• Arama.
• Ürün/varyant.
• Sepet.
• Formlar.
• Ödeme/3D geçişi.
• Başarı/hata ekranları.
• Hesap/sipariş görüntüleme varsa.

20. Erişilebilirlik Temel Kontrolleri

• Klavye ile kritik alanlara erişim.
• Form etiketleri.
• Anlaşılır hata mesajları.
• Görsel alt metinleri.
• Yeterli metin/arka plan kontrastı.
• Buton ve bağlantıların anlaşılır isimleri.

Erişilebilirlik yalnız uyum konusu değil, daha geniş kullanıcı kitlesinin mağazayı kullanabilmesi için ürün kalitesi unsurudur.

21. Sorunları Önceliklendirin

• Kritik: ödeme, güvenlik, yanlış fiyat/stok, sipariş kaybı, veri bütünlüğü gibi yayın engelleyici sorun.
• Önemli: müşteri veya operasyonu belirgin etkiler; sahibi ve çözüm tarihi olmalı.
• İyileştirme: satışı durdurmaz; yayın sonrası plana alınabilir.

Her sorun için yeniden test sonucu kaydedilmeden 'çözüldü' kabul etmeyin.

22. Go / No-Go Toplantısı

Yayın kararı tasarım ekibinin değil, ticaret zincirinin ortak kararıdır. Kritik sorumlular açık sorunları görmeli ve yayın kararını kayıt altına almalıdır.

• Kritik hata sayısı.
• Açık önemli sorunlar ve risk kabulü.
• Ödeme hazır mı?
• Stok doğru mu?
• Kargo hazır mı?
• Destek ekibi hazır mı?
• Geri dönüş planı var mı?

Uygulama: Yayın Öncesi Kabul Dosyası

1. Üretim ortamını doğrulayın.
2. Katalog ve fiyat testlerini tamamlayın.
3. Son adet stok senaryosunu çalıştırın.
4. Checkout ve ödeme matrisini tamamlayın.
5. Gerçek test siparişini hazırlayıp kargoya kadar ilerletin.
6. İptal/iade senaryosunu çalıştırın.
7. Entegrasyon hata senaryolarını test edin.
8. E-posta/bildirimleri doğrulayın.
9. Güvenlik ve yedeklemeyi kontrol edin.
10. SEO ve analitik QA yapın.
11. Cihaz/tarayıcı testini tamamlayın.
12. Sorunları Kritik/Önemli/İyileştirme olarak sınıflandırın.
13. Go/No-Go kararını kaydedin.

Sistem teknik ve ticari olarak doğrulandı. Son derste canlıya geçişi kontrollü yapacak, ilk günleri izleyecek ve proje kurulumundan sürekli işletim düzenine geçeceğiz.