B2B Sistemi Yayın Öncesi Nasıl Test Edilir ve Yayına Alınır?

B2B Yayın Testi Birkaç Sipariş Vermekten Daha Fazlasıdır

B2B sistemi; şirket hesabı, kullanıcı yetkisi, katalog, fiyat, cari koşul, onay, sipariş, ERP ve sevkiyat zincirinin birlikte çalıştığı ticari bir sistemdir. Bu nedenle yalnız ürün ekleniyor ve sipariş oluşuyor kontrolüyle yayına çıkmak yeterli değildir.

Yayın öncesi test gerçek müşteri senaryolarını baştan sona çalıştırmalı ve özellikle yanlış fiyat, yanlış yetki, çift sipariş ve finansal kontrol hatalarını yakalamalıdır.

1. Test Ortamı ve Veri Seti

• Standart bayi.
• Özel fiyatlı müşteri.
• Vadeli müşteri.
• Limit sınırındaki müşteri.
• Çok şubeli müşteri.
• Onay akışlı müşteri.
• Peşin ödeme müşterisi.
• Farklı rol ve yetkiler.

Tek bir test müşterisi bütün B2B kurallarını doğrulayamaz.

2. Test Verisini Gerçeğe Yaklaştırın

Ürün, fiyat, koli, müşteri, vade ve stok örnekleri gerçek iş kurallarını temsil etmelidir. Ancak üretim verisi kullanılıyorsa gizlilik ve erişim gereksinimleri dikkate alınmalıdır.

3. Hesap ve Yetki Testleri

1. Kullanıcı doğru şirkete bağlı mı?
2. Şube kullanıcısı yalnız izinli şubeyi görüyor mu?
3. Finans kullanıcısı yetkili belgeleri görüyor mu?
4. Satın alma kullanıcısı yetkisiz finans verisini göremiyor mu?
5. Rol değişikliği uygulanıyor mu?
6. Pasif kullanıcı erişemiyor mu?
7. Kritik işlemler audit kaydına giriyor mu?

4. Katalog Yetki Testleri

• Segment doğru ürünleri görüyor.
• Yetkisiz kategori gizli.
• Doğrudan URL/API erişimi de engelli.
• Pasif ürün sipariş edilemiyor.
• Birim/koli bilgisi doğru.
• Arama yalnız yetkili ürünleri getiriyor.

5. Fiyatlandırma Test Matrisi

Fiyat motoru farklı müşteri ve miktar kombinasyonlarıyla test edilmelidir.

• Liste fiyatı.
• Grup fiyatı.
• Müşteriye özel fiyat.
• Sözleşmeli fiyat.
• Miktar kademesi.
• İskonto önceliği.
• Geçerlilik tarihi.
• Para birimi.
• Vergi yaklaşımı.

6. Cache ve Fiyat İzolasyonu

Müşteriye özel fiyat kullanılan sistemde bir hesabın fiyatının başka hesaba sızmadığı doğrulanmalıdır.

7. Miktar ve Ambalaj Testleri

• Minimum miktar.
• Koli katı.
• Maksimum miktar varsa.
• Birim dönüşümü.
• Ondalık miktar gerekiyorsa.
• Toplu sipariş satır doğrulaması.

8. Vade ve Limit Testleri

1. Limit içindeki sipariş kabul ediliyor.
2. Limit aşan sipariş doğru davranışı çalıştırıyor.
3. Gecikmiş borç kuralı uygulanıyor.
4. Peşin sipariş politikaya uygun işleniyor.
5. Açık sipariş rezervasyonu limiti etkiliyor.
6. İptal rezervasyonu serbest bırakıyor.
7. İki eşzamanlı sipariş aynı limiti iki kez kullanamıyor.

9. Sipariş Onay Testleri

• Tutar eşiği.
• Şube/departman kuralı.
• Birden fazla onay.
• Red ve düzeltme.
• Vekil/eskalasyon varsa.
• Onay sırasında değişen fiyat.
• Onay sırasında değişen stok.
• Audit geçmişi.

10. Teklif Testleri

• Teklif talebi.
• Teklif sürümü.
• Geçerlilik tarihi.
• Revizyon.
• Süresi dolan teklif.
• Tekliften sipariş.
• Sipariş snapshot'ında doğru teklif sürümü.

11. Checkout ve Sipariş Kesinleştirme

1. Müşteri/şirket aktif mi?
2. Adres geçerli mi?
3. Katalog yetkisi sürüyor mu?
4. Fiyat yeniden doğrulandı mı?
5. Miktar kuralı geçerli mi?
6. Onay tamam mı?
7. Finansal kontrol geçti mi?
8. Sipariş tek kez oluştu mu?

12. ERP Aktarım Testleri

• Doğru cari kod.
• Doğru SKU.
• Doğru miktar/birim.
• Doğru fiyat/iskonto.
• Doğru vade.
• Müşteri PO numarası.
• Portal ve ERP sipariş numarası eşleşmesi.

13. Idempotency ve Timeout Testi

ERP yanıt vermeden bağlantı kesildi senaryosu özellikle test edilmelidir.

14. Entegrasyon Hata Testleri

• ERP erişilemiyor.
• Fiyat servisi erişilemiyor.
• Stok servisi gecikiyor.
• Geçersiz cari eşlemesi.
• Geçersiz SKU.
• Retry başarısız.
• Hata kuyruğuna düşme.
• Manuel yeniden işleme.

15. Sevkiyat Testleri

• Tek sevkiyat.
• Kısmi sevkiyat.
• Birden fazla sevkiyat.
• Backorder.
• Takip numarası.
• Sevk edilen/kalan miktar.
• Teslim durumu.

16. Tekrar Sipariş Testi

Geçmiş siparişten yeni sepet oluşturulduğunda eski fiyatın kopyalanmadığı; güncel katalog, fiyat, stok, miktar ve finans kurallarının yeniden uygulandığı doğrulanmalıdır.

17. Hızlı ve Toplu Sipariş Testi

• Geçerli SKU.
• Geçersiz SKU.
• Yetkisiz SKU.
• Yanlış birim.
• Minimum miktar ihlali.
• Çok satırlı dosya.
• Kısmi hata davranışı.
• Fiyatın dosyadan değil motor tarafından hesaplanması.

18. Güvenlik Testleri

• Yetkisiz şirket verisine erişim.
• Doğrudan ID değiştirerek başka siparişe erişim.
• Rol yükseltme.
• Oturum sonlandırma.
• Davet token süresi.
• Kritik işlem yeniden doğrulaması varsa.
• Audit kayıtları.

Özellikle şirketler arası veri izolasyonu B2B sisteminin kritik güvenlik sınırıdır.

19. Kişisel ve Ticari Veri Görünürlüğü

Kullanıcı yalnız işini yapmak için gerekli şirket, kişi ve finans verisini görmelidir. Test planına veri minimizasyonu ve rol bazlı görünürlük kontrolleri eklenmelidir.

20. Performans Testi

B2B kullanıcı sayısı düşük görünse bile toplu fiyat hesaplama, büyük siparişler ve ERP çağrıları yüksek yük oluşturabilir.

• Kategori/arama.
• Müşteriye özel fiyat yükleme.
• 100+ satırlı sepet.
• Toplu sipariş.
• Checkout.
• ERP aktarım kuyruğu.
• Sipariş geçmişi.

21. Büyük Sepet Senaryosu

22. Mobil ve Tarayıcı Kontrolleri

Saha satış ekibi veya müşteri kullanıcıları mobil cihazdan erişiyorsa kritik görevler mobilde de test edilmelidir.

• Giriş.
• Ürün bulma.
• Hızlı sipariş.
• Sepet.
• Onay.
• Sipariş takibi.

23. E-posta ve Bildirim Testleri

• Davet.
• Şifre/erişim işlemleri.
• Onay görevi.
• Sipariş sonucu.
• Teklif.
• Sevkiyat.
• Hata/aksiyon bildirimleri.

Bildirimlerde yanlış müşterinin ticari veya finansal bilgisinin yer almadığı kontrol edilmelidir.

24. UAT: İş Birimleriyle Kabul

Teknik ekip PASS vermeden önce değil; satış, finans, operasyon ve gerçek süreç sahipleri de kendi kritik senaryolarını kabul etmelidir.

• Satış → fiyat/teklif.
• Finans → limit/vade.
• Operasyon → sipariş/sevkiyat.
• Müşteri hizmetleri → hesap/sorun.
• IT → entegrasyon/güvenlik.

25. Pilot Yayın

UAT sonrası kontrollü müşteri grubu ile gerçek sipariş pilotu yapılabilir.

1. Pilot hesapları doğrula.
2. Müşterileri bilgilendir.
3. İlk siparişleri yakından izle.
4. ERP ve finans sonuçlarını uzlaştır.
5. Sorunları önem derecesine göre kaydet.
6. Kritik sorunları kapat.
7. Pilot çıkış kriterini değerlendir.

26. Go/No-Go Kriterleri

• Kritik güvenlik açığı yok.
• Yanlış müşteri fiyatı riski kabul edilebilir seviyede değil, sıfır kritik hata hedeflenir.
• Çift sipariş sorunu yok.
• Finansal limit kontrolleri doğrulandı.
• ERP aktarımı güvenilir.
• Kritik müşteri yolculukları PASS.
• Operasyon destek planı hazır.
• Rollback/incident planı hazır.

27. Yayın Günü Kontrolü

1. Entegrasyon sağlık durumunu doğrula.
2. Fiyat/stok son senkronu kontrol et.
3. Pilot/ilk müşteri hesaplarını kontrol et.
4. Destek ve operasyon sahiplerini hazır et.
5. İlk siparişleri canlı izle.
6. ERP sonuçlarını karşılaştır.
7. Kritik hata halinde karar zincirini uygula.

28. Rollback ve Acil Durum Planı

Her hata tam siteyi kapatmayı gerektirmez. Özelliğe göre kontrollü fallback tanımlanabilir.

• Vadeli siparişi geçici kapat.
• Teklif moduna yönlendir.
• Belirli entegrasyonu kuyruğa al.
• Yeni müşteri aktivasyonunu durdur.
• Gerekirse sipariş alımını geçici durdur.

29. İlk 72 Saat İzleme

• Sipariş başarı oranı.
• ERP aktarım hatası.
• Fiyat uyuşmazlığı.
• Limit/finans istisnası.
• Destek talepleri.
• Sevkiyat senkronu.
• Kritik güvenlik olayı.

İlk günlerde sık operasyon review yapmak sorunların müşteri tabanına yayılmadan çözülmesini sağlar.

30. Yayın Sonrası Hata Sınıflandırması

• P0: güvenlik, veri izolasyonu, finansal/çift sipariş gibi kritik.
• P1: önemli müşteri işlemini engelleyen.
• P2: workaround bulunan operasyonel sorun.
• P3: düşük etkili iyileştirme.

Seviye tanımları işletmeye göre özelleştirilmeli ve çözüm sahipleri önceden belirlenmelidir.

31. Yayın Öncesi Kabul Paketi

• Test senaryoları.
• Beklenen/gerçek sonuç.
• UAT onayları.
• Açık hata listesi.
• Go/No-Go kararı.
• Pilot sonuçları.
• Operasyon runbook.
• Rollback planı.
• İlk hafta izleme planı.

Uygulama: B2B Yayın Öncesi Test ve Go-Live Planı

1. Sekiz farklı müşteri/rol test profili oluşturun.
2. Katalog ve fiyat matrisini hazırlayın.
3. Limit/vade senaryolarını yazın.
4. Teklif ve onay senaryolarını ekleyin.
5. ERP timeout/idempotency testini ekleyin.
6. Kısmi sevkiyat ve tekrar siparişi test edin.
7. Şirketler arası veri izolasyonunu test edin.
8. İş birimi UAT sahiplerini belirleyin.
9. Pilot müşteri grubunu seçin.
10. Go/No-Go kriterlerini yazın.
11. Rollback seçeneklerini belirleyin.
12. İlk 72 saat izleme tablosunu hazırlayın.

Sistemin güvenli biçimde yayına alınmasını planladık. Son derste yayın sonrası performansı nasıl ölçeceğimizi, müşteri ve sipariş kullanımını nasıl büyüteceğimizi ve B2B kanalını ne zaman ölçekleyeceğimizi kuracağız.